العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
274
شرح كشف المراد ( فارسى )
( مطلب سوم ) ( طرح سه اشكال و سه جواب ) اين اعتراضات بر جواب متكلمين است : اعتراض اوّل : ما حسن تكاليف را قبول نداريم زيرا كه كسى را در مشقت انداختن و سپس پاداش دادن مانند آنست كه كسى را زخمى بزنند و سپس مرهم بگذارند تا بهبودى حاصل كند . جواب ما : قياس شما مع الفارق است زيرا كه در زخم وارد كردن و سپس مداوا كردن صد در صد ضرر است آن هم بدون هيچگونه غرض عقلائى ولى تكاليف كه اين گونه نيستند زيرا در تكاليف مشقتى چند روزه ايجاد مىشود ولى بدنبال آن پاداشى دائمى است . اعتراض دوّم : اوّل انسان را به اعمال شاقه گرفتار نمودن و سپس ثواب دادن يك نوع معامله و دادوستد است و در معامله رضايت طرفين شرط است حال شايد انسانى راضى نباشد كه مكلّف شود تا پاداش الهى به او برسد . جواب ما : رضايت طرفينى در مواردى است كه اغراض بر حسب اجناس و صفات آنها متفاوت باشد ولى در مثل ما نحن فيه كه صد در صد منفعت و سود است هيچكس شك ندارد كه مشقت را برگزيده و طالب ثواب مىگردد و لذا رضايت طرف مقابل شرط نيست همانند طفل نابالغى كه نفع و ضرر خود را تشخيص نمىدهد امّا ولى او مىداند و معامله مىكند و لو رضايت طفل تحصيل نشود چون او تشخيص نمىدهد .